Werd uw vergunning geweigerd? Een weigering betekent niet het einde van uw project. Wij leggen uit hoe wij de weigeringsmotieven lezen, kiezen tussen een beroep en een nieuwe aanvraag, de plannen bijsturen en het gesprek met de administratie hervatten.
De brief van de gemeente is aangekomen en de beslissing is een weigering. Voor een particulier is dat vaak een schok. Voor een investeerder is het een planning die opschuift. Bij STARC zien wij echter regelmatig geweigerde projecten die nadien toch hun vergunning krijgen, omdat een gemotiveerde weigering vaak vrij precies aangeeft wat er moet veranderen.
Een weigering lezen als een bestek
Een weigeringsbeslissing is geen eenvoudig nee. Ze steunt op motieven, adviezen en soms bezwaren die tijdens het openbaar onderzoek werden ingediend. Voordat we iets beslissen, lezen wij het volledige dossier en rangschikken we elk motief in een van deze categorieën:
- Inhoudelijke motieven: het project wijkt af van een stedenbouwkundige leidraad, een gemeentelijk schema of het bebouwingskarakter van de wijk.
- Motieven in verband met het bouwvolume: hoogte, diepte, grondinname, volume dat als te massief wordt beschouwd ten opzichte van de buurwoningen.
- Motieven in verband met de buren: directe zichten, verlies van zonlicht, privacy van de tuinen.
- Motieven in verband met het uitzicht: materialen, kleuren, dakhelling, ritme van de openingen.
- Vormgebreken: ontbrekend document, onnauwkeurig plan, advies van een dienst die niet geraadpleegd werd.
Deze indeling verandert alles. Een onvolledig dossier, of een project dat geweigerd werd omdat het 80 cm te hoog is, wordt niet op dezelfde manier behandeld als een project dat de bestemming van de zone tegenspreekt. In het eerste geval volstaan vaak enkele ontwerpaanpassingen. In het tweede geval moet het programma herdacht worden.
Drie mogelijke wegen na een weigering
In Wallonië beschikt de aanvrager over een administratief beroep. Volgens de Service public de Wallonie (de Waalse overheidsdienst) moet dit binnen de 30 dagen na ontvangst van de betwiste beslissing ingediend worden, via een formulier (bijlage 20 van het CoDT, de Waalse Codex voor Ruimtelijke Ontwikkeling). De Waalse Regering herbekijkt dan het volledige dossier. Concreet hebben wij drie opties.
- Het beroep bij de Waalse Regering, met het project zoals het werd ingediend, wanneer wij van oordeel zijn dat de weigering niet gegrond is.
- Het beroep vergezeld van gewijzigde plannen. Sinds de hervorming van het CoDT is dit mogelijk tegen een beslissing van het schepencollege, maar onder strikte voorwaarden: volgens de Union des Villes et Communes de Wallonie (de Waalse Unie van Steden en Gemeenten) mogen deze plannen slechts een beperkte draagwijdte hebben en moeten ze gegrond zijn op een opmerking die tijdens het openbaar onderzoek werd geformuleerd, op een advies of op de beslissing zelf.
- Een nieuwe vergunningsaanvraag, voor een grondig herwerkt project. Deze kan voorafgegaan worden door een stedenbouwkundig attest nr. 2, waarmee de grote keuzes getoetst kunnen worden vooraleer opnieuw in te dienen: voordat een nieuwe aanvraag wordt ingediend na een weigering, kan het verstandig zijn om een stedenbouwkundig attest nr. 2 (CU2) aan te vragen.
Het beroep bij de Raad van State (Conseil d'État) blijft in laatste instantie mogelijk, maar deze herbekijkt het ontwerp niet inhoudelijk: wanneer het administratief beroep wordt verworpen, opent zich een laatste niveau bij de Raad van State, die enkel oordeelt over de wettigheid van de beslissing.
In Brussel is de logica vergelijkbaar: de aanvrager kan binnen een termijn van 30 dagen na kennisgeving van de betwiste beslissing een beroep instellen bij de Brusselse Regering, en het Collège d'urbanisme (de Stedenbouwkundige Overlegcommissie) brengt een advies uit.
Wat wij in de eerste dagen doen
Dertig dagen gaan snel voorbij. Onze aanpak verloopt in enkele stappen.
- Dag 1 tot 3: lezing van de beslissing en alle adviezen, inventarisatie van de bezwaren, controle van de ontvangstdata om de exacte deadline vast te leggen.
- Dag 3 tot 7: ontmoeting met u. We bespreken het project, maar ook uw budget, uw planning en wat niet opgeofferd mag worden (een slaapkamer op het gelijkvloers, een aantal woningen, een zicht op de tuin).
- Dag 7 tot 15: schetsen van alternatieven. We testen twee of drie antwoorden op het hoofdmotief, in een digitale maquette, met de reële schaduwval op de aanpalende percelen.
- Dag 15 tot 25: keuze van de te volgen weg, opstellen van de argumenten, uitwerking van de plannen.
- Vóór dag 30: indienen van het beroep of, als we voor een nieuwe aanvraag kiezen, contact opnemen met de dienst stedenbouw.
Wanneer het gebouw al bestaat, voorkomt een nauwkeurige opmeting met 3D-scanner, uitgevoerd met onze partners van Optibim, discussies over maatvoering. Een correct plan stelt de administratie gerust.
Plannen bijsturen zonder het project te verraden
Hier komt het vak van architect echt tot zijn recht. Het gaat er niet om het project zodanig te versoberen dat het zijn belang verliest, maar om de aanpassing te vinden die het motief wegneemt met behoud van het essentiële. Enkele voorbeelden uit onze praktijk:
- Een volume dat als te hoog wordt beschouwd: wij verlagen de kroonlijst en brengen een deel van het programma onder in een zadeldak met leien. De bewoonbare oppervlakte blijft nagenoeg gelijk.
- Een uitbreiding die de buur van licht berooft: wij schuiven ze een meter op en vervangen de blinde scheidingsmuur door een teruggetrokken volume. De impact op uw leefruimte is klein, die op de buurtuin is reëel.
- Een hedendaagse gevel die als storend wordt ervaren in een straat met blauwe hardsteen en baksteen: wij behouden de huidige vormentaal, maar nemen de lokale baksteenkleur, de uitlijning van de openingen en het perceelsritme over.
- Een appartementsgebouw geweigerd wegens de dichtheid: wij herzien de typologie, met minder kleine en meer grote woningen, zonder het financiële evenwicht van het project te schaden.
Voor een investeerder of een promotor berekenen wij elke variant in verkoopbare oppervlakte en kost. De beslissing wordt dan even economisch als architecturaal.
De hoorzitting voorbereiden en het gesprek met de administratie hervatten
In Wallonië gaat het beroep gepaard met een hoorzitting. Volgens het CoDT nodigt de Regering, binnen vijfenveertig dagen na ontvangst van het beroep, de aanvrager, het schepencollege, de gemachtigde ambtenaar, de administratie en de adviescommissie voor beroepen uit om zich aan te bieden. Vervolgens stuurt de administratie, binnen de 65 dagen na ontvangst van het beroep, een ontwerp van beslissing naar de Regering, en de Regering beslist binnen de door het Wetboek vastgelegde termijnen.
Wij bereiden deze hoorzitting voor als een projectpresentatie: enkele duidelijke panelen, zichten in context, doorsneden die de verhouding tot de buren tonen, een antwoord punt per punt op de motieven. Wij gaan samen met u. De toon telt. De administratie is geen tegenstander, en een opbouwend gesprek brengt vaak een aanknopingspunt naar boven.
Als wij voor een nieuwe aanvraag kiezen, vragen wij een ontmoeting met de dienst stedenbouw of de gemachtigde ambtenaar vooraleer in te dienen. Een schets voorleggen en de opmerkingen aanhoren kost een voormiddag en kan maanden winst opleveren.
Valkuilen om te vermijden
- De termijn van 30 dagen laten verlopen in de hoop op een informele regeling.
- Een weigering betwisten die op een duidelijke regel steunt, zonder het project aan te passen.
- Hetzelfde dossier opnieuw indienen met slechts enkele details gewijzigd.
- De bezwaren van de buren negeren: ze komen terug bij het volgende openbaar onderzoek.
- Werken starten of een aannemer engageren vooraleer u een definitieve vergunning hebt.
Werd uw vergunning geweigerd, of vreest u dat dit zal gebeuren? Bezorg ons de beslissing en uw plannen. Wij lezen ze samen met u door, zeggen u eerlijk welke weg ons het meest solide lijkt en wat die inhoudt voor uw project, zowel in Wallonië als in Brussel. Ons kantoor in Gembloux ontvangt u op afspraak.
Frédéric Odent, bestuurder van STARC
